است الان خرج دو نفر را دارند كه به حج بروند ، آيا حج واجب است يا نه ، و اگر واجب شده است آيا تنها بر پدر واجب شده يا بر پسر هم واجب شده است ، و اگر بر پسر هم واجب شده است كدامشان حق اولويت را دارند ؟ ج - بايد مال مزبور بررسى شود و حق هر كدام معلوم گردد پس كسى كه از مال خودش به مقدار حج دارد و مىتواند به مكه برود و بعد از برگشت زندگانى لايق شأنش را داشته باشد مستطيع است و بايد حج برود . « 98 » س - كسى كه واجد شرايط حج باشد و نوه‌اش دارد كه شرعا و عرفا به زن احتياج دارد كه اگر زن نگيرد به حرام مىافتد ، آيا كدام مقدم است و وظيفهء پدريزرگ چيست ، ازدواج براى نوه‌اش يا حج ؟ ج - حج خودش مقدم است چون مخارج ازدواج نوه از نفقات واجبه بر پدربزرگ نيست مگر آنكه ترك ازدواج او مستلزم تحمل امر حرجى بر پدربزرگ باشد . « 99 » س - اينجانب با داشتن استطاعت مالى و هفتاد و دو سال سن ، چون معتاد به خوردن ترياك هستم طبق مقررات كشورى ، ادارهء بهداشت از رفتن حج جلوگيرى مىكند ، از نر شرع تكليف چيست ؟ ج - اگر قبلا مستطيع بوده‌ايد و با امكان ، حج نرفته‌ايد حج بر شما مستقر شده است ، پس اگر قدرت به ترك اعتياد يا رفتن به خارج از كشور از راه ديگر را نداريد بايد نايب بگيريد و قبلا استطاعت نداشته‌ايد در فرض مذكور اگر قدرت نداريد به خارج از كشور رويد و از آن طريق حج انجام دهيد مستطيع نيستيد ، مگر آنكه بتوانيد ، ولو با ترك ترياك ، تحصيل اجازه كنيد و به مكه برويد .